OSMANLI ŞER’İYYE SİCİLLERİNDE NEVŞEHİR

 

 

 

    20 NUMARALI NEVŞEHİR ŞER’İYYE SİCİLİNDEN ÖNEMLİ DETAYLAR

               Osmanlı Salnamesinde Nevşehir’e ait bölümler madde madde veya paragraflar arasında yer almaktadır. Bu kısımları incelerken adli vakalar arasında zaman zaman ilginç detaylara rastlanmaktadır. Bu detayları büyük puntolarla belirttim ki dikkatinizi çekebilsin.

          İşte onlardanbazıları:

 

• Nevşehir Mondros Mütarekesi günlerinde 12. Kolordu’ ya bağlı 11. tümenin denetim alanı içindeydi. Karargâhı Niğde’de bulunan tümenin önemli silah ve cephane depolarından biri de Nevşehir’de idi. Orta Anadolu, Mütareke’nin belirlediği paylaşım alanlarının dışında kaldığı için Nevşehir, Milli Mücadele yıllarında önemli bir siyasi olaya tanık olmadı. Bununla birlikte 4 Eylül 1919’da toplanan Sivas Kongresi’ne, Nevşehir adına bir delege katıldı: Dellal-zâde Hacı Osman Efendi. Hacı Osman Efendi, kongrede alınan bütün vilayet ve kazalarda Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Şubeleri oluşturulmasını öngören kararın Nevşehir’de uygulanmasına öncülük etti. Bu cemiyetin önde gelenleri Eyüp Bey, Müftü Süleyman Hakkı Efendi, Belediye Başkanı Ahmet Efendi idi. Bugün Nevşehir’e bağlı olan Avanos’ta da cemiyetin bir şubesi kurulmuştu. Bu cemiyetin çalışmalarında en etkin kişi Belediye Başkanı Nuri Bey’dir. Milli Mücadele yıllarında Nevşehir’e ilişkin olarak anılması gereken bir başka gelişme de Mustafa Kemal’in 22 Aralık 1919’da Hacı Bektaş’a gelmesidir. Bektaşileri Milli Mücadeleye kazandırmak amacını güden Mustafa Kemal Hacı Bektaşı Veli Tekkesi Çelebisi Cemalettin Efendi ve tekke şeyhi Salih Niyazi Baba ile görüştü. Ülkenin içinde bulunduğu durum uzun uzadıya ele alındı. Her iki Bektaşi önderi de Mustafa Kemal ile aynı düşüncede olduklarını ve Milli Mücadele saflarına katıldıklarını açıkladılar. Bu Mustafa Kemal’in Sivas Kongresi sonrasında kazandığı en önemli başarılarından biriydi. Bu görüşmeden sonra Anadolu’nun her yanındaki Bektaşi Tekkeleri birer Kuvay-i Milliye karargâhı işlevi gördü.( 20 NUMARALI ŞER’İYYE SİCİL SYF 80)
• BU SİCİL DEFTERİNDE ÖZELLİKLE İSİM İSİM MAHALLE ADLARIYLA YAŞAYAN KİŞİLERİN HANGİ SEBEPTEN BAŞVURDUKLARI YAZILMIŞTIR Kİ BU YOLLLA O MAHALLELERDE OTURANLARIN İSİMLERİNDEN HAREKETLE SOY DEVAMINA ULAŞILABİLİNİR.:
• ÖRNEĞİN aşağıdaki durum buna örnektir:
• Kapucubaşı mahallesi ahâlisinden Hanife bint-i Hafız Süleyman Efendi’nin mirasının oğlu Necîb’e kaldığını ve vasî olarak kendisine dedesi Hafız Süleyman Efendi’nin tayin edildiğine dair i’lâm.
• Sâhife:3 Numara:5 Camiatîk mahallesi ahâlisinden iken Harb-i Umumi esnasında düşmanın Çanakkale’ye hücumları sonucunda şehid olan muhabere Yüzbaşılarından Azim Efendi’nin şehid olduğunu şahidler aracılığıyla doğrulayan ve zevcesi Sevdâ bint-i Nûri Efendi’nin evliliğine izin veren talak i’lâmı…….gibi
• Numara: 15

Nevşehir kasabasında vâki’ Karaman Çarşısı’nda Dellaloğlu Hacı Mehmed Ağa Câmî-i

Şerîfe’nin mütevellîsi Dellal Ağa-zâde Süleyman Efendi’nin vefât etmesi üzerine yerine

Dellal Hâmdi Efendi’nin mütevelli tayin edilmesine dair i’lâm kaydı.

 

• Numara:33 Nevşehir kasabasının Ermeni Katolik mahallesi ahâlisinden iken vefât eden Simith oğlu müteveffâ Ayail kerîmesi Saatçi İstifan zevcesi Agsabet bint-i Ayail’in mirasının amcasının oğlu olan Simith oğlu Hacı Ahust Veled Agob’a kaldığına dair hüccet.
• Sâhife:10 Numara:33 syf 161…

Medîne-i Niğde’ye mülhak Nevşehir kasabasının Ermeni Katolik mahallesi ahâlisinden Simith oğlu Hacı Ahust Veled Agob kasaba-i mezkûre mahkemesinde meclis-i şer’iyyemizde mahalle-i mezkûrede mütemekkine iken bundan âkdem fevt olan teba-i devlet-i âliyye’nin millet-i merkûmesinden Simith oğlu müteveffâ Ayail kerîmesi Saatçi İstifan zevcesi Agsabet bint-i Ayail’in verâset-i li-ebeveyn amucası oğlu olmam hasebiyle ancak bana münhâsıradır deyû takrîr ve mahalle-i mezkûre hey’et-i ihtiyâresin’den mu’ta bir kıt’â-i şahâdet-nâme münderecâtı tâkrîr-i mezkûre te’yîd iylemiş verâset-i mezkûrenin vech-i meşrûh üzre idüğü mahalle-i mezkûreden Irgatlı oğlu Mihran Veled Nâzır ve Kirkor oğlu Varyan Veled Kirkor’un dahî vuku’bulan ihbâr ve imzalarıyla tahkîk itmiş olmağla bu suretde malın küllisi merkûm Hacı’ya isâbet eylediği tescil ve bi’t-taleb işbu hüccet yedine i’ta kılındı. Tahrîren fi’l-yevmi’t-tâsi min şehr-i Şabani’l-muazzam li-sene: tis’un selasûne ve selâse mie ve elf. Kâdı Serkâtib

• Sâhife:14 Numara:49 syf 171….Medîne-i Niğde’ye mülhak Nevşehir kâzasına tâbi’ Dübade kâryesi ahalisinden
• Sâhife:14 Numara:51 syf 172…….An asl Kütahya’nın Kalibal mahallesi ahâlisinden olup el-yevm Nevşehir ahz-ı askerî şubesi hesab me’muru Hüseyin Avnî Efendi Nevşehir kâza-i mezkûre mahkeme-i şer’iyyesinde tâkrir-i kelâm edüp Eskidirek Kızlar Ağası firunu karşusunda Mekteb-i Bostan sokağında sekiz numrulu hânede zevcem Emîne Hanım denn-î vesîkada muharrerü’l-esâmî Tahtacami mahallesinden Zühdü Efendi ibn-i Osman Çavuş ve Sânîhi Mehmed Efendi İbn-i Hacı Eyyûb huzûrunda li 24 Mart 339 ve li 3 Zilhicce 37 târihînden agbâren bir talâk ile tatbik edüp…
• Sâhife:16 Numara:57 syf 176 …Medîne-i Niğde’ye mülhak Nevşehir kazasına tâbi’ İleriki köyü kâryesi ahâlisinden Türk oğullarından Osman Çavuş ibn-i Mehmed Ali bin Bektaş
• Sâhife:32 Numara:50 syf 216 …Medîne-i Niğde’ye mülhak Nevşehir kazâsına tâbi’ Civarzile kâryesi ahâlisinden
• Sâhife:63 Numara:34 syf 293….Nevşehir kasabasının Eskili mahallesi sâkinelerinden iken bundan âkdem vefât iden Karabaytar kâryesinden Hidâyet oğlu Yusûf kerîmesi Zeyneb’in….